ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕਈ ਲੋਕ 7 ਤੋਂ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕਾਫੀ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਤਣਾਅ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਜਬੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਬੜਾ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜੀਭ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਸਲੀਪ ਅਪਨੀਆ’ (Sleep Apnea) ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਬੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਜੀਭ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਖਿਸਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਜਬੜਾ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀਭ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਗ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ‘ਆਬਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਸਲੀਪ ਅਪਨੀਆ’ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ, ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਇਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਲੀਪ ਅਪਨੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ
ਸਲੀਪ ਅਪਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਘਰਾਟੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਵਰਗੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
7-8 ਘੰਟੇ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਵੇਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਵੇਲੇ ਸਿਰਦਰਦ ਰਹਿਣਾ।
ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਨਾ ਹੋਣਾ।
ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਰਾਟੇ, ਸਵੇਰੇ ਸਿਰਦਰਦ ਜਾਂ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਡਾਕਟਰ ਜਬੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਜੀਭ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ‘ਸਲੀਪ ਸਟੱਡੀ’ (Sleep Study) ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਅਸਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ।
ਇਲਾਜ ਦੇ ਤਰੀਕੇ:
ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਇਲਾਜ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, CPAP ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਓਰਲ ਉਪਕਰਣ (Oral Appliances) ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਬੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੀ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥੋਡੌਂਟਿਕ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਟੇ ਘਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਨੀਂਦ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਰੋ ਕਲਿੱਕ
ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼: ਜਾਣੋ ਬੋਨ ਡੇਂਸਿਟੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਖਾਸ ਉਪਾਅ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ LIVING INDIA NEWS 2 4/7 LIVE ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।