ਮੁੰਬਈ : ਜਗਤ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਬੇਹੱਦ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਖ਼ਮਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਿੱਗਜ ਗਾਇਕਾ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਆਸ਼ਾ ਜੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਦਾਬਹਾਰ ਗੀਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਰ
8 ਸਤੰਬਰ 1933 ਨੂੰ ਜਨਮੀ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦਾ ਨਾਤਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੰਡਿਤ ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਆਸ਼ਾ ਜੀ ਸੁਰ ਕੋਕਿਲਾ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸਨ। ਮਹਿਜ਼ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਇਆ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਆ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1943 ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ‘ਮਾਝਾ ਬਾਲ’ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ‘ਚੁਨਰੀਆ’ ਰਾਹੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੱਕ
1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਵਰਗੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਸ਼ਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ, ਪਰ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਦੀ ‘ਪਰੀਨੀਤਾ’ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੀ ‘ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼’ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓ.ਪੀ. ਨਈਅਰ, ਐਸ.ਡੀ. ਬਰਮਨ, ਆਰ.ਡੀ. ਬਰਮਨ ਅਤੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਵਰਗੇ ਹਰ ਦੌਰ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ
ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਕੇ ਗਣਪਤ ਰਾਓ ਭੋਸਲੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੜਵਾਹਟ ਵੀ ਆਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਆਹ 11 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਰ.ਡੀ. ਬਰਮਨ (ਪੰਚਮ ਦਾ) ਆਏ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ।
ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,000 ਗੀਤ ਗਾਏ। ਉਹ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ’ ਅਤੇ ‘ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ’ ਵਰਗੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।







