ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦੋ-ਪੜਾਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਊਜ਼ ਆਊਟਲੈੱਟ ‘ਐਕਸੀਓਸ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਦੋ-ਪੜਾਵੀ ਯੋਜਨਾ
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ‘ਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਨਾਕਾਬੰਦੀ (Blockade) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ। ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ‘ਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰੁਖ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ (Uranium Enrichment) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜਣਾ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਦਦ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
सम्बंधित ख़बरें
ਵਾਰਤਾ ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਟਕੀ?
ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਵਾਰਤਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੌਰਾ ਰੱਦ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਜੇ ਕੋਈ ਸਾਂਝੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ।
ਰੂਸ, ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਕੱਢ ਪਾਉਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।