ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੰਗਲਵਾਰ 23 ਮਈ ਤੋਂ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨੋਟ ਨਕਲੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨੋਟ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਅਗਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਸਖ਼ਤ
ਆਰਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨੋਟ ਰੱਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਐੱਨਐੱਸਐੱਮ ਰਾਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂਚ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਨੋਟ ਸੌਰਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ (NSM) ਦੁਆਰਾ ਛਾਂਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਈਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਸਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਬਦਲੀ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨੋਟ ਨਕਲੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ ‘ਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਹਕ ਦੁਆਰਾ ਟੈਂਡਰ ਕੀਤੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇਸ ‘ਤੇ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਵਜੋਂ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੋਹਰ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨੋਟ ਬੇਕਾਰ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਹਰੇਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੈਂਕ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
5 ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਐੱਫ.ਆਈ.ਆਰ.
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਬਦਲੇ ਜਾ ਰਹੇ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ 10 ਨੋਟਾਂ ‘ਚੋਂ 4 ਨੋਟ ਨਕਲੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਜਿਹੀ ਐਫਆਈਆਰ ਦੀ ਕਾਪੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ।



