SAFFRON FARMING: ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਦੇ ਢੰਗ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਉਥੇ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫੇ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਕੇਸਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਕੇਸਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਦੋ ਦੋਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਆਈਟੀ ਮਾਹਿਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਲੋਕੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕੇਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੰਨੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੇਸਰ ਦੇ ਬੂਟੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਤਲੇ ਧਾਗੇ ਵਰਗੇ ਪੁੰਗਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਲਕੇ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪੁੰਗਰ ਲਾਲ ਜਾਂ ਕੇਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ 160 ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੰਗਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੇਸਰ ਖੇਤੀ ਸੰਭਵ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਰਟੀਕਲ ਫਾਰਮਿੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕੇਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 11 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਸੱਤ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਕੇਸਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਗਤ 5-6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਲਾਗਤ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀਡਿਓ ਕਾਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਬੈਚ ਵੀਕੈਂਡ, ਕੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੀਜ ਕਿੱਥੋਂ ਖਰੀਦਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ-ਸਹਿਲ ਰੁਖਾਇਆ