ਔਨਲਾਈਨ ਡੈਸਕ/ਲਿਵਿੰਗ ਇੰਡੀਆ ਨਿਊਜ਼:- ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ, ਗੈਰ-ਬੈਂਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗਲੋਬਲ ਕਾਰਕ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ:
ਅਸਥਿਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਜੱਦਕਿ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਫਿਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਲਈ ਵਪਾਰ ਸਦਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਉਟੀ ਘਟਾ ਕੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ’ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਆ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾਏਗੀ।
ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2017-18 ‘ਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ, ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 10 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਵਾਧੇ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ 0.2-0.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਥੋਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 9-10 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਅਪਡੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਖ਼ਾਸਕਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਵਪਾਰ ਸੌਦੇ ਨੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਪਾਰ ਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ। ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਫਲਤਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਹੁਣ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸੌਦਿਆਂ ਲਈ ਮੁੜਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਈਐਮਐਫ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਰਮਿਆਨ ਝਗੜੇ ਹੋਏ), ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ‘ਚ ਆ ਰਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ, ਮੋਹਰੀ ਗਲੋਬਲ ਵਿਕਾਸ ਬੇਸਲਾਈਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਉਗਰਾਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਦਮੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਨਿਯਮ
