ਔਨਲਾਈਨ ਡੈਸਕ/ਲਿਵਿੰਗ ਇੰਡੀਆ ਨਿਊਜ਼:– ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ‘ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਜੇਪੀ) ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕੁਝ ਲੋਕ ‘ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਝੰਡੀ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਾੜਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ “ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ” ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ‘ਚ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ, ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਥਿਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਅਪਣਾਇਆ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਮਾਡਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
“ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ‘ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਾੜਕੂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਗੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਮਿਲਿਤ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਭਵ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ, ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਮਝ ਇਕ ਮਨੁੱਖੀ, ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਵਜੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਹੈ।