ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ- ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਇੱਕ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ 8,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੋਜ ਅਲ-ਫਾਓ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਕਿੰਡਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
Also Read: ਜਬਲਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ‘ਚ ਲੱਗੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ, 10 ਹਲਾਕ, ਕਈ ਝੁਲਸੇ
Al-Faw, Al-Rub’ Al-Khali ਨਾਮਕ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਦੀ ਅਲ-ਦਾਵਾਸੀਰ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। saudigazette.com.sa ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲ-ਫਾਓ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।
सम्बंधित ख़बरें
Also Read: ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਫਸਾ ਹੋਟਲ ‘ਚ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਲੜਕੀ! ਫਿਰ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬੁਰਾ ਹਾਲ
ਇੱਥੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵੇਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲ-ਫਾਓ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਲ-ਫਾਓ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਪੱਥਰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਤੁਵੈਕ ਪਰਬਤ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਸ਼ੇਮ ਕਰੀਆਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੋਂ 8 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਨੀਓਲਿਥਿਕ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਾਂ ਦੀਆਂ 2,807 ਕਬਰਾਂ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਲ-ਫਾਓ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਝ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਈ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਫਾਓ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਈ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਅਲ-ਫਾਓ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਨਹਿਰਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਟੋਏ ਪੁੱਟੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਸਨ।
Also Read: ‘ਟੱਲੀ ਹੋ ਕੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ‘ਤੇ 2.4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚਲਾਨ!’ ਜ਼ਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਡਰਾਈਵਿੰਗ
ਟੂਵਾਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ‘ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਧੇਕਰ ਬਿਨ ਮੁਨੀਮ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੋਜ ਅਲ-ਫਾਓ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।