ਮੁੰਬਈ : 8 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੀ ਸਵੇਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਆ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ‘ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਰੀਬ 45 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੰਭੀਰ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਆਖ਼ਿਰ ਦਿਲ ਦਾ ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗੜਬੜ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦਿਲ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ?
ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਰਡੀਅਕ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ (Cardiac Conduction System) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ, ਨੋਡਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
सम्बंधित ख़बरें
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਸੁੰਗੜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵੱਲ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨ ਦੀ ਲੈਅ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਦਿਲ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗੰਭੀਰ ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਬੇਤਰਤੀਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਗੜਬੜ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੜਕਣਾ ਅਤੇ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਸਮੇਤ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
Arrhythmia ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦੀ ਲੈਅ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ Arrhythmia ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮ Ventricular Fibrillation (V-fib) ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕਮਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੂਨ ਪੰਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
– ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼
– ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
– ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਜਾਂ ਹਾਰਟ ਫੇਲਿਅਰ
– ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲਵ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
– ਦਿਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
– ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ
– ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ
– ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਦਿੱਕਤ ਜਾਂ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਣਾ
– ਕੁਝ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
– ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਣਾ ਵੀ ਜੋਖਮ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ CPR ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਕਿੰਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੜਕਣ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
CPR ਦਾ ਮਕਸਦ ਛਾਤੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ।
ਡਿਫਿਬ੍ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਨ?
ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਵਿੱਚ Defibrillation ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਸ਼ੀਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ Automated External Defibrillator (AED), ਰਾਹੀਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸ਼ਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦਿਲ ਦੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬੇਤਰਤੀਬ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੀ ਆਮ ਰਿਦਮ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਥਿਤੀ
ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੇਸਟ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਵੱਲੋਂ ਖੂਨ ਪੰਪ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ, CPR ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ‘ਤੇ AED ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਸਿਸਟਮ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਰੋ ਕਲਿੱਕ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਧਨੰਜਯ ਡਿਸਿਲਵਾ ਨੇ ਛੱਡੀ ਕਪਤਾਨੀ, ਕਿਹਾ- “ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਮਾਨ”
ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ LIVING INDIA NEWS 2 4/7 LIVE ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।