ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ‘ਲੂ’ (Heatwave) ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਾਹਤ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ: ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ
ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 99 ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟੀ ਦੇ 25 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 24 ਸ਼ਹਿਰ ਇਕੱਲੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਟਾਪ-50 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 32, ਬਿਹਾਰ ਦੇ 9 ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਹੀਟਵੇਵ ਦਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹੀਟਵੇਵ ਕੀ ਹੈ?
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ 4.5 ਤੋਂ 6.4 ਡਿਗਰੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ‘ਹੀਟਵੇਵ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਅੰਤਰ 6.4 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ‘ਗੰਭੀਰ ਹੀਟਵੇਵ’ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
सम्बंधित ख़बरें
ਗਰਮੀ ਵਧਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਹਨ:
ਐਂਟੀਸਾਈਕਲੋਨ ਅਤੇ ਹੀਟ ਡੋਮ: ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਗਰਮ ਹਵਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦੱਬੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹਵਾਵਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮੌਸਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀ (Western Disturbance) ਅਤੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਕ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ : ਕੰਕਰੀਟ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਿਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ।
ਵਧਦੀ ਨਮੀ: ਤटीਯ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨਾ ਸੁੱਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਗਰਮੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਆਈਐਮਡੀ (IMD) ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਲੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।